Urbanist Vietnam

BackVăn Nghệ » Màn Ảnh » Lớp Mơ Phim: Lớp học cảm thụ cho dân ghiền phim và hơn thế nữa

Lớp Mơ Phim: Lớp học cảm thụ cho dân ghiền phim và hơn thế nữa

Vào đầu tháng 12 vừa qua, sự kiện Phá án cùng phim do dự án giáo dục Lớp Mơ Phim điều phối đã được diễn ra dưới sự tài trợ của Lãnh sứ quán Hoa Kỳ. Là một người yêu nghệ thuật, khi đọc dòng quảng bá “đây là một trải nghiệm phim mới,” tôi đã muốn tham gia ngay lập tức, tò mò không biết cái "mới" của họ là gì. 

Không chỉ rèn luyện kỹ cảm thụ phim

Tôi có dịp tham gia một số sự kiện chiếu phim cộng đồng và kịch bản thông thường sẽ diễn ra như sau: MC giới thiệu chương trình, sau đó một bộ phim sẽ được bật lên chiếu, cuối cùng sẽ có một phần thảo luận ngắn rồi khán giả đi về. Ngoài nhu cầu tìm hiểu thêm về phim nói riêng và nghệ nói chung, tính kết nối là một trong những lý do ra đời của những sự kiện kiểu vậy. Tuy vậy, trên thực tế, độ tương tác của khán giả trong các sự kiện này không được cao, rời rạc và dễ rơi vào tranh cãi nếu không được điều phối hợp lý. 

Thực ra, Phá án cùng phim có thể coi là một buổi chiếu phim, nhưng đúng hơn thì nên gọi là một buổi "thử làm thám tử." Bởi lẽ khán giả sẽ không được xem trọn vẹn bộ phim một cách bình thường, mà chỉ được xem những trích đoạn phim mô tả về một vụ án, sau đó sẽ đóng vai một thám tử đi thu thập dữ liệu để tìm ra hung thủ gây ra tội ác. Như vậy khán giả không chỉ đến đó ngồi xem xong là về, mà sự kiện đã được thiết kế để người xem tương tác với tác phẩm. Tại phần thảo luận, khán giả còn được dẫn dắt thảo luận chủ đề tin giả (fake news) vốn gây ảnh hưởng lớn tới thế giới trong các năm qua, từ đó suy nghĩ sâu hơn về vấn đề. Một giá trị khác mà cá nhân tôi thu nạp được sau buổi chiếu phim còn là khám phá thêm về bản thân và những người bạn mới bởi việc lựa chọn ai là hung thủ có thể phản ánh lối suy nghĩ và tư duy vấn đề của từng người. Từ một trải nghiệm cứ ngỡ thụ động, nhưng dưới sự điều phối của Lớp Mơ Phim đã trở nên chủ động và mới mẻ hơn rất nhiều. Sau trải nghiệm khá lạ này, tôi tò mò tìm hiểu mô hình của đơn vị tổ chức và được giới thiệu gặp Thành Trung — đồng sáng lập dự án.

Tại sự kiện Phá án phim thuộc khuôn khổ khoá Media Literacy for Educators 2020 do Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tài trợ, Trung cho người xem trải nghiệm phim qua hình thức nhập vai thám tử, từ đó dẫn dắt thảo luận về vấn đề tiếp nhận thông tin. 

Trung chia sẻ về ý nghĩa của lớp Phá án phim: “Trong thời kỳ nhiễu loạn thông tin hiện nay, chúng ta đang dần chuyển dịch từ việc chủ động đi tìm thông tin sang việc thụ động tiếp nhận. Việc này dễ dàng làm chúng ta hạ thấp tấm khiên bảo vệ mình và để những thông tin không đúng sự thật xâm nhập. Nhóm quyết định làm sự kiện này với mục đích để mọi người có thêm cơ hội rèn giũa tư duy phân tích khi đón nhận thông tin, tránh sa đà vào những nguồn thông tin vô căn cứ, có thể tạo ra những mối nguy cho chính bản thân mình, gia đình hoặc xã hội.”

Là một người làm nghề thẩm định phim và có thâm niên hơn 10 năm trong mảng điện ảnh và nghệ thuật, Trung luôn muốn tìm ra những phương cách mới để sử dụng chất liệu phim nhằm truyền tải những thông điệp này theo hướng giải trí, tương tác, khiến khán giả dễ dàng ghi nhớ hơn. "Ai cũng đã từng xem phim và hiểu các thông điệp của nó," anh chia sẻ. "Do vậy phim là một phương thức tuyệt vời để Lớp Mơ Phim truyền tải các thông điệp đa ngành tới cộng đồng vì các sự kiện cộng đồng của nhóm không phải chỉ dành cho những người mê phim, mà luôn cố gắng mở rộng ra bên ngoài thế giới phim, tới những vấn đề xã hội ở nhiều ngành khác nhau."

Đây không phải là lần đầu tiên Lớp Mơ Phim đem tới những sự kiện “kỳ cục” này tới cộng đồng. Trước đó, chuỗi sự kiện Triết học bom tấn đã được tổ chức tới bốn lần ở Sài Gòn và Hà Nội, đào sâu vào tính triết học trong các bộ phim bom tấn mà đôi khi khán giả có thể bỏ qua, xem nhẹ. Hay như khóa cảm thụ phim Lim dim — một khóa học ngắn hạn hướng dẫn khán giả đi tìm những lớp ý trên phim và đi sâu vào trong tâm trí người làm phim — cũng được xây dựng theo phong cách mới để mọi đối tượng khán giả dễ dàng đón nhận và vận dụng. 

Dự án giáo dục hướng tới cộng đồng

Lớp Mơ Phim là một dự án giáo dục nghệ thuật độc lập mới được thành lập tại Sài Gòn đầu năm 2020 dưới sự góp sức của hai người trẻ. Trong đó, Thành Trung là một trong những cây bút chuyên về phim đầu tiên ở Việt Nam (từ năm 2008 dưới bút danh Trung Rwo), từng dành học bổng của Quỹ Ford để tham dự khóa học Nghiên cứu Phim. Đồng hành với anh là Ngọc Linh, dày dặn kinh nghiệm giảng dạy và thiết kế khóa học. Nhóm đã tổ chức nhiều buổi chiếu phim, thảo luận theo nhiều format khác nhau, đồng thời thường xuyên tổ chức khóa học cảm thụ phim Lim dim. Chia sẻ về ý tưởng thành lập, Trung tâm sự: “Trong những buổi tán gẫu với bạn bè, đôi khi chủ đề xoay về một bộ phim nào đó và mình thấy nhiều bạn cảm thấy bối rối khi không hiểu vì sao bạn bè mình lại chê bai những bộ phim mà mình thích, hoặc ngược lại là khen ngợi những phim mà mình thấy dở. Do đó, mình suy nghĩ đến việc mở một khóa học nho nhỏ về cảm nhận phim để tất cả mọi người dù theo ngành phim hay không cũng có thể 'đọc vị' các bộ phim và hiểu hơn về gu phim của mình cũng như của người khác.”

Linh và Trung tự nhận mình chỉ đóng vai trò gợi mở điều phối trong các lớp học. 

Tò mò, tôi đã quyết định tham gia vào khóa học Lim dim để hiểu hơn về những sự mới mẻ mà Lớp Mơ Phim có thể đem tới. Thông thường, khi học ở phổ thông và đại học, các thầy cô sẽ đứng ở vị trí trung tâm của lớp và giảng những điều thú vị trong sách và ngoài xã hội mà họ biết, sau đó các học sinh, sinh viên sẽ ghi chép và làm bài tập. Nhưng, trải nghiệm học tập ở khóa học Lim dim lại hoàn toàn khác bởi người học mới là trung tâm của buổi học, chứ không phải thầy cô! Rất nhiều hoạt động tương tác diễn ra trong lớp; người hướng dẫn khóa học không cố gắng áp đặt những câu trả lời tới người học, mà chỉ khơi dậy điều đó mà thôi. Tự bản thân người học như mình có thể chủ động tìm ra đáp án dưới sự hướng dẫn. Cá nhân tôi thấy bất ngờ khi tư duy, suy nghĩ của bản thân về nghệ thuật và cuộc sống thay đổi sau mỗi buổi học, từ trân trọng hơn công sức của những người làm nghề.

Không gian thân thiện gần gũi tại các buổi chia sẻ. 

Ngọc Linh chia sẻ: “Ở vị trí người làm chương trình, mình luôn tâm đắc với triết lý giáo dục kiến tạo (constructivism). Theo đó, mỗi người đều có một hành trang trải nghiệm, hiểu biết độc đáo khác nhau và tất cả chúng ta sẽ cùng nhau khám phá, đóng góp để ghép được bức tranh toàn cảnh của bài học. Vì thế, phương pháp hướng dẫn áp dụng trong khoá Lim dim và mọi sự kiện của nhóm sẽ là khám phá có chỉ dẫn (guided discovery). Phương pháp này biến người học từ những người nghe thụ động trở thành người chủ động tìm ra lời giải cho vấn đề được đưa ra, tin tưởng hơn vào bản thân và những nhận định vốn đã rất hay ho của mình.”

Sau sự thành công của khóa học cảm nhận phim, Trung và Linh sẽ tiếp tục mang đến những khóa học mới mẻ, vừa mang tính giải trí vừa bổ ích tới mọi người trong năm 2021. Linh chia sẻ: “Quan trọng nhất vẫn là việc nắm được gốc rễ của vấn đề. Bên cạnh những khóa chuyên sâu hơn cho các bạn yêu phim, Lớp Mơ Phim sẽ còn hướng đến những lĩnh vực khác trong cuộc sống để mọi người có thể tiếp cận những tư duy mới để từ đó linh hoạt hơn, tự chủ hơn và dễ thích nghi hơn trong thời đại nhiều đổi thay này.”

"Ngoài ra, Lớp Mơ Phim mong sẽ làm được những buổi cảm nhận nghệ thuật đầu tiên cho những nhóm trẻ em gặp khó khăn về nhận thức, hay có hoàn cảnh khó khăn. Tụi mình mong nghệ thuật sẽ được thể hiện vai trò của nó hơn nữa, đó là xoa dịu và truyền cảm hứng cho tất cả mọi người trong cuộc sống dù họ là ai, đến từ đâu. Dù đã có kinh nghiệm làm việc với trẻ em, nhưng đây vẫn sẽ là một khó khăn và thách thức mới với nhóm."

Dù theo đuổi mô hình giáo dục nghệ thuật mới mẻ hoàn toàn mới lạ, dự án lại nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt từ cộng đồng bạn trẻ. Khóa học được thiết kế thông minh với trọng tâm vào cảm thụ nghệ thuật văn minh và tính kết nối cộng đồng. Trong tương lai, nếu Lớp Mơ Phim "ăn nên làm ra," tôi cũng không lấy làm bất ngờ vì những sự kiện của nhóm không chỉ dành riêng cho người yêu thích môn nghệ thuật thứ 7 mà còn là tọa độ kết nối những người có tư duy cởi mở — mà cả hai đối tượng này đều không phải là thiểu số ở Sài Gòn.

Bài viết liên quan

- Văn Hóa

Về nghe hát bội: sự kiện đưa nghệ thuật cổ truyền đến gần với Gen Z

Trước dòng chảy mạnh mẽ của du nhập văn hóa, các câu chuyện đáng buồn về sự mai một của các loại hình sân khấu truyền thống có lẽ không phải là một chủ đề quá mới mẻ. Tuy nhiên nỗ lực bảo tồn văn hóa ...

- Màn Ảnh

Bộ phim Việt sản xuất năm 1974 ra mắt khán giả online sau nhiều thập kỷ 'đắp chiếu'

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2009, tại buổi hội thảo dành cho người thất nghiệp được tổ chức ở Sydney, Úc do tôi chủ trì.

- Màn Ảnh

Phần hai phim kinh dị 'Mười' chính thức đi vào giai đoạn sản xuất

Mười, một trong số ít những bộ phim kinh dị được sản xuất bởi nhà làm phim trong nước vào đầu những năm 2000, sẽ quay trở lại với phần hai trong thời gian tới. 

- Màn Ảnh

Q&A: Trò chuyện với Quí Nguyễn, biên kịch gốc Việt góp bút trong ‘Raya và Rồng thần cuối cùng’

Bộ phim hoạt hình Raya và Rồng thần cuối cùng của Disney ra mắt vào tháng 3 vừa qua đã giới thiệu được nét đẹp văn hóa Á Đông đến với khán giả toàn cầu. Raya là công chúa mang trong mình dòng máu Đông...

- Văn Hóa

Sài Gòn ơi, hẹn gặp lại một ngày nắng khi đại dịch lắng xuống nhé

Vì một lý do nào đó, những hoạt động mà tôi chối từ bấy lâu nay bỗng hiện lên như một thước phim hoài niệm trong những ngày "work from home" (làm việc từ xa). 

- Di Sản

'Cổng Thành Gia Định' 1913: Cánh cổng dẫn vào hư không

Một số trang web du lịch cho rằng một trong những cánh cổng của Thành Gia Định xưa vẫn còn tồn tại đến nay, và nằm ở ngã tư Đinh Tiên Hoàng-Phan Đăng Lưu ở Quận Bình Thạnh, gần Lăng Lê Văn Duyệt. Tuy ...

Đồng Sáng Tạo

- Dịch Vụ

Rừng ngập mặn: Giải pháp ‘xanh’ để ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam

Đôi khi, giải pháp cho vấn đề cấp bách biến đổi khí hậu không ở đâu xa mà hiện hữu ngay trước mắt.

- Giáo Dục

Phụ huynh cần chuẩn bị gì cho con em ngày tựu trường?

Ngày đầu tiên của năm học mới hay ở ngôi trường mới đều mang lại nhiều bỡ ngỡ không chỉ cho học sinh mà còn cho phụ huynh, đặc biệt trong bối cảnh kịch bản ngày tựu trường bị tác động bởi các hạn chế ...

- Đồng Sáng Tạo

Mekong Plus mang ‘màu áo mới’ tới vùng quê còn khó khăn của miền Tây [phần 2]

Vào buổi sáng thứ hai của chuyến đi, màn sương mềm giăng khắp những cánh đồng xanh tươi như hơi thở của đất trời phả vào trong không khí. Sống ở Sài Gòn, người ta dễ quên mất rằng bình minh có thể tha...

- Giáo Dục

BIS HCMC: Làm thế nào để ứng tuyển thành công vào các trường đại học hàng đầu?

“Câu chuyện không nằm ở trúng tuyển vào trường nào, mà là hướng phát triển của từng cá nhân học sinh.”

- Khách Sạn

Ở, chơi, chill đúng chất Sài Gòn tại Wink Hotel Saigon Centre

Tinh thần sáng tạo và phá cách nhưng vẫn tôn trọng văn hóa bản địa của thương hiệu Wink Hotels đã được thể hiện trọn vẹn qua khách sạn đầu tiên là Wink Hotel Saigon Centre, số 75 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Qu...

- Giáo Dục

Nền tảng vững chắc cho tương lai với chương trình giáo dục toàn diện tại Trường Quốc tế Châu Âu EIS

Ghi danh vào một trường đại học danh tiếng chỉ là bước đi đầu tiên trong hành trình giáo dục bậc cao. Trong quãng thời gian này, yếu tố quyết định tạo nên thành công cho các em học sinh chính là các k...