Urbanist Vietnam

BackDi Sản » 'Cổng Thành Gia Định' 1913: Cánh cổng dẫn vào hư không

'Cổng Thành Gia Định' 1913: Cánh cổng dẫn vào hư không

Một số trang web du lịch cho rằng một trong những cánh cổng của Thành Gia Định xưa vẫn còn tồn tại đến nay, và nằm ở ngã tư Đinh Tiên Hoàng-Phan Đăng Lưu ở Quận Bình Thạnh, gần Lăng Lê Văn Duyệt. Tuy nhiên, ta chỉ cần nghiên cứu một chút về lịch sử của khu vực này để đặt dấu hỏi về tính chính xác của thông tin ấy.

Thường được gọi là Cổng Thành Gia Định, cánh cổng trên được xây nối tiếp vào tường ngoài của trường trung học Trương Công Định. Nhìn thoáng qua, cánh cổng này quả có nét tương đương với cổng phía đông của  năm 1837, thông tin Thành Gia Định được biết đến nhờ bản vẽ nổi tiếng về cuộc tấn công của Pháp năm 1859, mặc dù rõ ràng nó đã được xây dựng ở một quy mô nhỏ hơn đáng kể.

Một bản đồ năm 1966 của ngã tư Đinh Tiên Hoàng-Phan Đăng Lưu.

Tuy nhiên, cả Lũy Bán Bích xây năm 1772, và hai tòa thành lần lượt được xây dựng vào năm 1790 và năm 1837 ( xem thêm về "Các Thành cổ Gia Định" tại đây), đều nằm quá xa khu phố này, ta có thể loại bỏ suy đoán rằng cánh cổng từng là một phần của thành cổ Gia Định.

Những bản đồ cũ vẽ khu đất trường THCS Trương Công Định ngày nay cho thấy, trước kia, tại đây là Trường Vẽ Gia Định (École de Dessin Gia-Dinh), một trường nghệ thuật do người Pháp thành lập năm 1913 để các sinh viên Trường Mỹ nghệ Bản xứ Thủ Dầu Một (École d’Art Indigène de Thu-Dau-Mot, giảng dạy chủ yếu nghề khắc gỗ và sơn mài); và Trường Mỹ nghệ Biên Hòa (École d’Art de Bien-Hoa, dạy chủ yếu là gốm sứ và đúc đồng) có thể tiếp tục học lên cấp cao hơn. Vào những năm 1920, khuôn viên trường được mở rộng với một tòa nhà hai tầng được xây mới, nằm ở phía tây tòa nhà cũ (vị trí của Đại học Mỹ thuật ngày nay).

Trường Vẽ Gia Định (The École de Dessin Gia-Dinh) chụp vào những năm 1920. 

Là một cơ sở đào tạo quan trọng cho nhiều họa sĩ và nhà điêu khắc tiên phong ở miền Nam, ngôi trường được đổi tên thành Trường Mỹ nghệ Thực hành Gia Định (École des Arts Décoratifs de Gia-Dinh) vào năm 1940, và sau năm 1954, nơi này trở thành Trường trung học Trang trí Mỹ thuật Gia Định, nay là Đại học Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Sau đó, tất cả các hoạt động của trường đại học đều tập trung trong tòa nhà xây trong những năm 1920. Còn tòa nhà cũ ở ngã tư Đinh Tiên Hoàng-Phan Đăng Lưu được quy hoạch lại và sau này trở thành trường THCS Trương Công Định.

Mặt tiền Trường trung học Trang trí Mỹ thuật Gia Định. Ảnh chụp năm 1960.

Cho đến ngày nay, cánh cổng có khắc chữ “Gia-Định” vẫn tồn tại và hiện là một phần của bức tường bao quanh trường Trương Công Định.

Tim Doling là tác giả của cuốn sách The Railways and Tramways of Viet Nam (White Lotus Press, 2012) và các sách hướng dẫn lịch sử như Exploring Huế (Nhà Xuất Bản Thế Giới, Hà Nội, 2018), Exploring Saigon-Chợ (Nhà Xuất Bản Thế Giới, Hà Nội, 2019) và Exploring Quảng Nam (Nhà Xuất Bản Thế Giới, Hà Nội, 2020). Để biết thêm thông tin về lịch sử Sài Gòn, hãy truy cập trang web của Tim tại: www.historicvietnam.com.

Bài viết liên quan

- Di Sản

Chặng đường hơn 80 năm của Đường sắt Bắc - Nam

Ngày 2 tháng 9 năm 2020 là một ngày đặc biệt trong lịch sử đường sắt Việt Nam, đánh dấu kỷ niệm 84 năm hoàn thành tuyến đường sắt Bắc - Nam.

- Di Sản

Dinh Độc Lập khi còn là một công trình tráng lệ theo phong cách Tân Baroque

Có lẽ không nhiều người biết rằng Dinh Độc Lập  đã từng là một dinh thự nguy nga tráng lệ mang phong cách kiến trúc Tân Baroque với lối trang trí nội thất xa hoa đậm chất Tây phương.

- Di Sản

Những con đường và quảng trường nổi tiếng ở Sài Gòn: Quảng trường Quách Thị Trang

Với bài đầu tiên trong loạt bài về lịch sử của những con đường và quảng trường nổi tiếng ở Sài Gòn và Chợ Lớn, tác giả Tim Doling chọn kể lại câu chuyện về quảng trường Quách Thị Trang.

- Di Sản

[Ảnh] Giấc mơ trưa giữa lòng Sài Gòn qua các thập kỷ

Với vô số tư thế ngủ ngon giấc sau đây, tưởng như ta có thể nghe được cả tiếng ngáy "khò khò" phát ra từ các bức ảnh. 

- Di Sản

[Ảnh] Ngôi đền Sri Thendayuthapani: Dấu ấn kiến trúc của người Tamil giữa lòng Sài Gòn

Từng có thời, Sài Gòn là nơi sinh sống của một cộng đồng nhỏ những người Ấn Độ tản cư với màu sắc văn hóa rất đặc trưng. Dù họ từng là một phần của lịch sử thành phố, tuy nhiên lại mảng màu văn hóa nà...

- Di Sản

[Ảnh] Quà vặt đường phố Sài Gòn năm 1966

Ẩm thực đường phố từ lâu đã là nét văn hóa giản dị và đặc sắc của Sài Gòn. 

Đồng Sáng Tạo

- Giáo Dục

Học sinh trường Quốc Tế Anh TP.HCM đã chuẩn bị như thế nào để quay trở lại trường học?

Trong những tuần qua, TP. Hồ Chí Minh đã dần làm quen với nhịp sống bình thường mới. Và có lẽ sẽ không lâu nữa, các trường học sẽ chào đón các em học sinh quay trở lại.

- Giáo Dục

Đảm bảo an toàn cho học sinh: Lời khuyên từ chuyên gia giáo dục quốc tế

Một trong những mối quan tâm lớn nhất của người làm cha mẹ là con cái của mình được an toàn về thể chất, cảm xúc và tinh thần khi tới trường.

- Giáo Dục

Làm thế nào để tận dụng tối đa các điểm ưu việt của dạy-học trực tuyến?

Trước tình hình dịch bệnh trong nước diễn biến phức tạp, hầu hết học sinh, sinh viên vẫn chưa thể trở lại trường học. Trong thời gian này, việc học trực tuyến tại nhà vẫn là một phương pháp thay thế c...

- Giáo Dục

Sinh viên Việt học gì tại trường đại học đào tạo nhà hàng-khách sạn hàng đầu thế giới?

Trong hai năm vừa qua, ngành du lịch toàn cầu đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, lĩnh vực này được dự đoán sẽ phục hồi và tiếp tục là một trong những ngành kinh tế mũi nhọ...

- Dịch Vụ

Rừng ngập mặn: Giải pháp ‘xanh’ để ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam

Đôi khi, giải pháp cho vấn đề cấp bách biến đổi khí hậu không ở đâu xa mà hiện hữu ngay trước mắt.

- Giáo Dục

Phụ huynh cần chuẩn bị gì cho con em ngày tựu trường?

Ngày đầu tiên của năm học mới hay ở ngôi trường mới đều mang lại nhiều bỡ ngỡ không chỉ cho học sinh mà còn cho phụ huynh, đặc biệt trong bối cảnh kịch bản ngày tựu trường bị tác động bởi các hạn chế ...